TracesOfWar heeft jouw hulp nodig! Wij missen foto's van belangrijke bezienswaardigheden in Nederland, BelgiŽ en Duitsland. Stuur uw foto's in naar input@tracesofwar.com en wordt gepubliceerd!

Inleiding

Begin 1937, was de Mitsubishi A5M pas kort in dienst als de standaard jager voor de Japanse marine. Duidelijke werd al snel dat men hiermee een technische voorsprong had op landen in de omgeving, inclusief de Verenigde Staten. Japan wilde, op basis van de ervaringen uit de 2e Chinees-Japanse oorlog, deze voorsprong vergroten. Men besloot zo snel mogelijk een nog modernere jager te ontwikkelen voor de vliegkampschepen en de aan land gestationeerde marine squadrons. Dit werd uiteindelijk de Mitsubishi A6M Zero.
Op 7 december 1941 kwam voor de Amerikanen de schok dan ook hard aan. Bij de aanval op Pearl Harbor en de gevechten daarop volgend was geen enkele Amerikaanse jager opgewassen tegen dit toestel. De Amerikanen noemden dit toestel "Zeke" maar gebruikten ook vaak de Japanse benaming "Zero". Toch had deze schok niet zo groot hoeven te zijn. Al in China had Claire Lee Chennault, de Commandant van de Amerikaanse Flying Tigers die de Chinese luchtmacht ondersteunden, al kennis gemaakt met de wendbaarheid en kracht van de Mitsubishi A6M. Hij had dit tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten in oktober 1940 ook al doorgegeven. Hier werd ogenschijnlijk niets mee gedaan. De overmacht van dit toestel duurde totdat de Amerikanen vanuit China en de Aleoeten en van de bij Pearl Harbor neergeschoten exemplaren de informatie hadden verzameld. De studie hiervan bracht enkele ernstige zwakheden aan het licht. Toen was het snel over met de superioriteit.

Een Mitsubishi A6M in volle vlucht

Mitsubishi A6M Zero jachtvliegtuig

Op 5 oktober 1937 werden door de Japanse marineluchtmacht aan Mitsubishi en Nakajima de specificaties verstrekt voor Prototype 12-Shi Vliegdekschip jager[1]. De ervaringen met de Mitsubishi A5M in China, deed de Japanse marine de eisen voor het prototype aanpassen. De maximale snelheid werd vastgesteld op 500 km/u op 4.000m hoogte. Gevraagd werd een jager geschikt voor vliegdekschepen, bewapend met twee 20 mm kanonnen, twee 7,7 mm machinegeweren en een bommenlast van twee 60 kg bommen[2].

Nakajima vond de nieuwe eisen, met de hen op dat moment beschikbare technieken, onhaalbaar en trok zich terug. Mitsubishi's ontwerper Jiro Horikoshi kwam echter met een ontwerp voor een geheel aluminium toestel, met door linnen overtrokken roeren. De gebruikte aluminium soort was van een speciaal licht concept ontworpen door Sumitomo Metal Industries in 1936. Het landingsstel werd intrekbaar en de cockpit boven de vleugel gesitueerd. Kenmerkend voor dit ontwerp waren de compactheid, het lichte gewicht, de aŽrodynamische vormen en het zeer goede uitzicht voor de piloot. Nadelig was het ontbreken van bepantsering voor vitale delen van het toestel zoals de cockpit en de brandstoftanks. Deze laatste waren tevens niet zelfdichtend.

De naam van dit toestel de Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekschip jager, in het Japans rei-shiki-kanjo-sentoki oftewel Mitsubishi A6M Rei-sen, was afgeleid van het jaar van in dienst treden. Raisen betekent namelijk nul jager, ofwel Zero. Het geplande jaar was 1940 wat in Japanse jaartelling het jaar 2600 was. Vanaf 1936 was Japan haar vliegtuigtypen gaan aanduiden met de laatste cijfers van het jaar volgens de Japanse, "koki" kalender. De A5M werd in 1936 in dienst genomen en kreeg de aanduiding type 96, naar het Japanse jaar 2596. Alle Japanse toestellen kregen naast hun fabriekstypering een dergelijk nummer. De fabriekstype aanduiding A6M was terug te voeren op de A voor een jachtvliegtuig gestationeerd aan boord van vliegdekschepen, de 6 voor het zesde operationele toestel in deze reeks en de M voor de fabrikant Mitsubishi. De verschillende typen kregen vervolgens een volgnummer achter de M waarbij voor de Mitsubishi A6M totaal acht typen zijn ontwikkeld. Varianten binnen een type kregen achter dit typenummer een kleine letter zoals a of b. Hiermee wordt in feite een modificatie binnen een type aangegeven.
Naast deze typering werd er vanaf 1942 een "Model" systeem ingevoerd. Het nummer dat hierbij werd gebruikt geeft in feite aan welk frame type en welke motortype er werd gebruikt. Model 21 bijvoorbeeld moest in dat geval dan worden gelezen als 2e productietype frame en 1e motortype[3].


Mitsubishi A6M2 toestellen opstijgend vanaf de Shokaku in 1941 (mogelijk voorafgaand aan Pearl Harbor) Bron: Public Domain (Onbekende bron)

Toen de Amerikanen vanuit China en de Aleoeten intacte en nagenoeg intacte toestellen in handen kregen en de bij de aanval op Pearl Harbor neergeschoten toestellen waren geborgen en onderzocht, kon men maatregelen nemen. Men ontdekte dat de lichtgewicht constructie beperkingen op legde aan de duiksnelheid. De grote stabilisatievinnen, voordelig voor de wendbaarheid op lagere snelheden, gingen juist weer tegenwerken bij hogere snelheden. Tevens ontdekte men dat de brandstoftanks niet zelfdichtend waren en dat de cockpit slecht bepantserd was. Hoewel diverse van dergelijke problemen zich ook bij Geallieerde toestellen voordeden, lukte het vooral om tactieken te ontwikkelen waarmee piloten de achterstand op ervaring ten opzichte van de Japanse piloten konden inlopen[4]. De A6M bleek zo in aanvang een superieur toestel te zijn. Het was het eerste jachtvliegtuig gestationeerd aan boord van vliegdekschepen, dat beter was dan welk aan land gestationeerde jager dan ook. Een superioriteit, welke Japan duur zou komen te staan. Japan dacht een zo oppermachtig wapen te bezitten, dat ontwikkelingen voor een vervanger op de lange baan werden geschoven en toen in 1943 bleek dat de "Zero" verouderd was, had men geen vervanger voor handen. De gedoodverfde opvolger, de Mitsubishi A7M was wel in ontwikkeling, maar was het stadium van prototype nog niet voorbij. Hierdoor moest de Mitsubishi A6M tot het eind van de oorlog dienst blijven doen, waardoor de totale productie uitkwam op maar liefst 10938 toestellen, het meest gebouwde Japanse toestel ooit.

Het heeft dienst gedaan op alle Japanse vliegdekschepen en bij nagenoeg alle aan land gestationeerde vliegtuigeenheden van de Japanse Marine. Bij aanvang van de vijandelijkheden in de Pacific waren nog maar enkele eskaders met het toestel uitgerust en vertrouwden nog vele marinejagerpiloten op de oude Mitsubishi A5M "Claude".
De Zero werd echter in een hoog tempo ingevoerd en zou de gehele Tweede Wereldoorlog een belangrijke kracht blijven bij de Japanse marine. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werden diverse toestellen van dit type nog ingezet bij Kamikaze operaties[5].

Typen[6]

A6M1 Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Mitsubishi (2)
A6M2a Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 11 Mitsubishi (64)
A6M2b Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 21 Mitsubishi (864), Nakajima (2882)
A6M2-N
MItsubishi Marine Type 2 Drijverjager Model 11
Nakajima (327)
A6M2-K
Tweezitstrainer Model 21
Hitachi (279), Sasebo (238)
A6M3 Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 32 Mitsubishi (343)
A6M3 Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 22 Mitsubishi (560)
A6M3a
Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 22-Koh
Mitsubishi (?)
A6M4 Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 32 Yokosuka (1)
A6M5
Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 52
Mitsubishi (747), Nakajima (?)
A6M5a
Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 52-Koh
Mitsubishi (391), Nakajima (?)
A6M5b
Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 52-Otsu Mitsubishi (470), Nakajima (?)
A5M5c
Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 52-Hei
Mitsubishi (93), Nakajima (?)
A6M5-K
Tweezitstrainer
Sasebo (7)
A6M6 Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 53
Mitsubishi (1)
A6M7 Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 63
Mitsubishi (?), Nakajima (?)
A6M8 Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 54 Mitsubishi (2)

Definitielijst

Kamikaze
Een kamikaze-piloot stortte zich met bommen aan boord op het vijandelijk doel, met name op Amerikaanse schepen. Men deed dit voor de goede zaak en een mooiere dood was niet denkbaar….. Enkele duizenden kamikaze-piloten vonden zo de dood.

Mitsubishi A6M1 (Marine Type 0 Vliegdekschipjager)

Het toestel was ontwikkeld rond de Mitsubishi MK-2 Zuisei 13 motor met een vermogen van 780 pk. In januari 1939 had het team het ontwerp rond en werd een prototype overgedragen aan de marine voor structurele kracht testen[7]. De testresultaten gaven aan dat de gewicht beperkende maatregelen geen nadelige gevolgen hadden voor de constructie. Het constructieteam van Mitsubishi kon nu voortgaan met de totaalconstructie van de prototypen. Op 17 maart 1939 kon in Nagoya het eerste complete prototype aan een inspectie onderworpen worden[8]. Het op dat moment nog te boek als 12-Shi staande model woog op dat moment 1566 kg, slechts iets meer dan het beoogde ontwerp. Het tweede prototype was slechts korte tijd later al gereed.


Eťn van de twee A6M1 toestellen in aanbouw in de fabriek. Bron: Mitsubishi Kokuki K.K.

De prototypen werden uitgerust met een twee bladige in licentie gebouwde Hamilton propellers. De bewapening werd gevormd door twee in licentie gebouwde Oerlikon 20 mm kanonnen (Type99) in de vleugels en twee 7,7 mm Type 97 mitrailleurs in de neus. Op 1 april 1939 om 17.30 uur steeg testpiloot Katsumo Shima met het eerste prototype op van de vliegbasis Kagamigahara[9]. De periode er na werd het toestel door Katsumo Shima en Harumi Aratani aan vele proefvluchten onderworpen. Op basis van hun ervaringen rond vibraties met het toestel, werd besloten de twee bladige propeller te vervangen door een drie bladige. In mei 1939 werd besloten dat de motor vervangen zou worden door de Nakajima Sakae 12 en dat de productie met die motor als Mitsubishi A6M2 mocht worden aangevangen.
Op 14 september 1939 werd het eerste prototype officieel door de marine goedgekeurd en overgenomen van de fabriek[10]. Het tweede prototype vloog voor het eerst op 18 oktober 1939[11] en ging toen volop aan de proefvluchten deelnemen. Een belangrijke terugval viel de ontwikkeling ten deel toen op 11 maart 1940 het tweede prototype, op dat moment gevlogen door Masumi Okuyama, een marine testpiloot, verongelukte. Onderzoek van de marine wees uiteindelijk uit dat het ongeluk te wijten was aan een probleem met de balans met de hoogteroeren, wat Mitsubishi oploste met enkele herontwerpen[12]. Dit resulteerde in een afwijkende vorm van het staartgedeelte bij de A6M2 ten opzichte van de prototypen.


Replica van de A6M1 te zien in Gifu-Kakamigahara Air and Space Museum, Kakamigahara , Gifu Bron: File:Mitsubishi A6M1 Replica (29840305935)-.jpg

Een derde prototype dat zou worden gebouwd, is niet overgedragen aan de marine maar heeft gelijk als prototype gediend voor de nieuwe versie, de A6M2.

Technische gegevens:

Model:
Mitsubishi A6M1
Taak:
Prototypen voor Marine jager
Bemanning:
1
Afmetingen:
Spanwijdte: 12,00 m
Vleugeloppervlak: 22,44 m2
Lengte: 9,06 m
Hoogte: 3,05 m
Gewicht:
Leeggewicht: 1652 kg
Geladen gewicht: 2343 kg
Motor:
Mitsubishi Zuisei 13 motor, 780 pk
Prestaties:
Standaard bereik: 1820 km
Maximum bereik: 3000 km
Bewapening (2e prototype):
2 x 7,7 mm type 97 mitrailleurs in de neus
2 x 20 mm Type 99 Model 1 Mk 3 kanonnen in de vleugels
Aantal:
2

Mitsubishi A6M2a (Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 11)

Het derde prototype werd uitgerust met een Nakajima NK1C Sakae 12 motor van 940 pk en werd het standaardontwerp voor de eerste serieproductie, de A6M2. De eerste productie vond plaats in december 1939[13]. De bedoeling was om de snelheid op te voeren. Vliegtests begonnen op 18 januari 1940. De tests gaven duidelijk verbeteringen te zien met het oorspronkelijke ontwerp. Aan het derde toestel (eerste A6M2) tot en met het vijfde toestel werden een aantal structurele wijzigingen aangebracht. Het staartgedeelte van de romp werd breder en langer dan bij het prototype. Ook het staartstuk zelf werd aangepast. De verticale stabilisator en het roer werden opnieuw ontworpen en de horizontale stabilisatoren hoger geplaatst[14].


A6M2a toestellen, 12 Kokutai, 26 mei 1941 aanval op Nanchong Bron: Wilco Vermeer collection

Vanaf het zesde toestel werd de positie van de inlaat voor de oliekoeler en de carburator gewijzigd. Vanwege de nieuwe motor was deze inlaat al verplaatst naar de onderzijde van de romp. De eerste vijf toestellen (A6M1 en A6M2) hadden ťťn koelinlaat voor beide systemen, gescheiden door een wand in de inlaat. Vanaf het zesde toestel kregen beide systemen een eigen inlaat[15]. In juni 1940 rolden de eerste productie toestellen gebruiksklaar uit de fabriek.

Een groep van 15 voorproductietoestellen was al besteld voordat de definitieve testfase van het prototype was afgerond. De toestellen werden voor operationele tests ingezet in de 2e Chinees/Japanse oorlog. De groep ging in juli 1940 naar Mantsjoerije waar ze werden ingedeeld bij de 12 Rengo Kokutai vliegend vanaf de vliegbasis Hankow[16]. De toestellen kwamen in augustus bij Chunkin voor het eerst in actie. Op 13 september 1940 scoorde de A6M2 haar eerste luchtoverwinningen toen 13 A6M2 toestellen, onder leiding van Luitenant Saburo Shindo een groep van 27 Chinese Polikarpov I-15 en Polikarpov I-16 toestellen aanvielen. Hierbij werden alle Chinese toestellen neergeschoten zonder verlies van een Zero[17]. Omdat veel van de eerste A6M2 toestellen bestemd waren voor de strijd in China, kregen deze ook geen grijphaak die nodig was voor gebruik aan boord van vliegdekschepen.
Na deze voorserie volgden in juli 1940 de A6M2 productietoestellen voor de keizerlijke marine. Een aantal van deze toestellen werd ingezet bij de acties tijdens de invasie van Malakka en de val van Singapore. Vanaf het 34e toestel werd de uitlaat lager aangebracht (onder vijfde koelingskap)[18]
Van de A6M2 zou Mitsubishi uiteindelijk 64 toestellen bouwen. Vanaf het 25e toestel werd aan de achterzijde van de cockpit minder glas verwerkt om het afnemen van het staartstuk voor transportdoeleinden te vereenvoudigen[19]. Toen een nieuwe variant van de A6M2 werd ontwikkeld, met een aangepast frame, werd de eerste serie tot A6M2a vernoemd. Bij de invoer van de Model aanduiding werd de serieaanduiding aangevuld met Model 11, frametype 1, motortype 1(Sakae 12).


Mitsubishi A6M2a Model 11, met dubbele luchtinlaat Bron: Wilco Vermeer collection

Technische gegevens

Model:
Mitsubishi A6M2a
Taak:
Marine jager
Bemanning:
1
Afmetingen:
Spanwijdte: 12,00 m
Vleugeloppervlak: 22,44 m2
Lengte: 9,05 m
Hoogte: 3,05 m
Gewicht:
Leeggewicht: 1695 kg
Max. Gewicht: 2338 kg
Motor:
Nakajima Sakae 12, 940 pk
518 liter brandstof intern (190 liter per vleugeltank en 138 liter in de romptank)
330 liter brandstof extern (droptank)
Prestaties:
Max. snelheid: 533 km/u
Kruissnelheid: 333 km/u
Plafond: 10800 m
Bereik: 1609 km
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 97 mitrailleurs in de neus
2 x 20 mm Type 99 Model 1 Mk 3 kanonnen in de vleugels
2 bommen van 60 kg onder de vleugels
Aantal:
64

Mitsubishi A6M2b (Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 21)

Hoewel zeer populair bij de piloten, volgde na het 22e A6M2 toestel de eerste aanpassing door het achterdeel van de vleugel te versterken. Na de deklandingsproeven werd eind 1940 vanaf het 65e exemplaar de buitenste halve meter van de vleugels opvouwbaar uitgevoerd[20] om de vliegtuigen beter te doen passen in de 11 meter liften van de Japanse vliegdekschepen.
Vanaf dit 65e toestel ontstond zo de A6M2b. Een groot deel van de A6M2b jagers is door de Nakajima fabrieken gebouwd tussen voorjaar 1942 en februari 1943. Naast de genoemde verbeteringen had dit type ook grotere vleugeltanks (520 liter) en externe 'droptank' (320 liter) welke het bereik aanzienlijk verbeterde[21]. Vanaf het 127e gebouwde toestel werden beweegbare uiteinden aan de rolroeren toegepast[22] wat na een ongeval in april 1941 vanaf het 326e toestel alweer werd verwijderd[23].

De A6M2 Model 21 (fabrieksnummer 3372), V-172, gevlogen door Luitenant Kikuichi Inano van de Tainan Kokutai, onderdeel van de 22 Koku Sentai, onderweg van Tainan naar Saigon, crashte bij Leichou Pantao, nabij Qian Shan, China en werd op 26 november 1941 nagenoeg intact door Chinese troepen gevonden. Het toestel werd door de AVG met Chinese kentekens en nummer P-5016 getest en later naar de Verenigde Staten gezonden[24]


A6M2b toestellen aan boord van Zuikaku, slag in de Koraalzee Bron: Wilco Vermeer collection

Het waren de A6M2b toestellen die het meest werden ingezet bij de aanvallen op Pearl Harbor[25] en de Filipijnen.†Na de Japanse aanval op Pearl Harbor op 7 december 1941, wisten de Amerikanen een aantal neergehaalde A6M2b toestellen te bergen. Enkele hiervan waren de Al-154 (fabrieksnummer 5289), gevlogen door Takeshi Hirano vanaf de Akagi, de BII-120 (fabrieksnummer 2266) gevlogen door Shigenori Nishikaishi vanaf de Hiryu en de BI-151 gevlogen door Luitenant Fusata Iida vanaf de Soryu.[26]
Veel kennis haalden de Amerikanen uit de A6M2b welke op 4 juni 1942 tijdens een aanval op Dutch Harbor, Aleoeten. Bij deze aanval werd de Zero, gevlogen door Tadayoshi Koga (fabrieksnummer 4593, afkomstig van de Ryujo), geraakt door Amerikaans afweer. Bij een poging een noodlanding te maken op Akutan, sloeg het toestel over de kop waarbij Koga om het leven kwam. Het toestel bleek redelijk in tact en zou, bekend staand als de Akutan Zero, de Amerikanen veel informatie verschaffen.
Mitsubishi bouwde uiteindelijk 864 A5M2b toestellen, terwijl Nakajima er 2882 fabriceerde. Nakajima had vanaf november 1941 door de Japanse marine de opdracht gekregen de A6M te gaan produceren. De Nakajima toestellen hadden een iets spitser spinner op de propeller en waren iets lichter van kleur. Beter onderscheid ontstond echter doordat Nakajima rond de Japanse rode cirkel een witte rand aanbracht[27]. Dit laatste onderscheid verviel echter toen vanaf najaar 1943 Mitsubishi de rode cirkel eveneens van een witte rand ging voorzien.
Toen de Model aanduiding werd ingevoerd, kreeg dit type de aanvullende aanduiding Model 21, frametype 2 en motortype 1 (Sakae 21)


Tadayoshi Koga verlaat met zijn aangeschoten Zero het luchtruim van Dutch Harbor, 4 juni 1942 Bron: Public Domain (Onbekende bron)

Technische gegevens

Model:
Mitsubishi A6M2b model 21
Taak:
Marine jager
Bemanning:
1
Afmetingen:
Spanwijdte: 12,00 m
Vleugeloppervlak: 22,44 m2
Lengte: 9,06 m
Hoogte: 3,05 m
Gewicht:
Leeggewicht: 1680 kg
Max. Gewicht: 2410 kg
Motor:
Nakajima NK1C Sakae 12, 940 pk
Prestaties:
Max. snelheid: 534 km/u (op 4551 m)
Kruissnelheid: 333 km/u
Plafond: 10000 m
Bereik: 3107 km
Bewapening:
2 x 7,7 mm Type 97 mitrailleurs in de neus
2 x 20 mm Type 99 Model 1 kanonnen in de vleugels
2 bommen van 60 kg onder de vleugels
Aantal:
3368 (740 Mitsubishi en 2628 Nakajima)

Toen de Japanse marine behoefte kreeg om de Aichi D2A duikbommenwerpers te vervangen, werden diverse A6M2b toestellen verbouwd om als duikbommenwerper te worden ingezet. Deze toestellen kregen de toevoeging A6M2b Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 21-Bakusen[28]. De meesten werden ver- of gebouwd door Nakajima en velen zijn later in de oorlog ingezet bij Kamikaze acties.

Definitielijst

Kamikaze
Een kamikaze-piloot stortte zich met bommen aan boord op het vijandelijk doel, met name op Amerikaanse schepen. Men deed dit voor de goede zaak en een mooiere dood was niet denkbaar….. Enkele duizenden kamikaze-piloten vonden zo de dood.

Mitsubishi A6M2-K (Model 21)

Japan was ťťn van de weinige landen die gebruik maakte van speciale tweepersoons trainerversies van haar toestellen. Met dit doel werden vanaf maart 1944[29] totaal 608 toestellen van dit type gebouwd. De A6M 2-K was ontwikkeld door de staf van 21e Dai-Nijuichi Kaigun Kokusho ofwel het 21e Marine Depot te Sasebo. Het eerste exemplaar ging in november 1943 omhoog. Het toestel bezat een tweepersoonscockpit, met dubbele bediening en de twee 20 mm kanonnen waren weggelaten om gewicht te sparen. Om de Japanse piloten discipline bij te brengen had men iets vreemds bedacht. De zitplaats voor de leerling was open gelaten en die van de trainer was afgesloten met een cockpitdak. De toestellen werden gebouwd door het Marine Depot Sasebo (238) zelf en door de Hitachi (279) fabriek[30].


Enkele A6M2-K toestellen van de Tainan Kokutai. Bron: Wilco Vermeer collection

Technische gegevens

Model:
Mitsubishi A6M2-K
Taak:
Jagertrainer
Bemanning:
2
Afmetingen:
Spanwijdte: 12,00 m
Vleugeloppervlak: 22,44 m2
Lengte: 9,15 m
Hoogte: 3,05 m
Gewicht:
Leeggewicht: 1819 kg
Max. Gewicht: 2627 kg
Motor:
Nakajima Sakae 12, 940 pk
Prestaties:
Max. snelheid: 476 km/u
Kruissnelheid: 345 km/u
Plafond: 10180 m
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 97 mitrailleurs in de neus
2 bommen van 60 kg onder de vleugels
Aantal:
508

Mitsubishi A6M2-N (Marine Type 2 Drijverjager Model 11)

In de herfst van 1940 had de Japanse marine dringend behoefte aan een jager op drijvers voor de ondersteuning van amfibische landingen en de bescherming van bases op kleine eilanden. De Kawanishi N1K was hier zeker de beste keus voor, maar zou nooit op tijd klaar zijn voor de aanval op de Verenigde Staten. De productiepartner van Mitsubishi, Nakajima kreeg de opdracht om een drijverversie van de A6M te ontwerpen[31]. Dit werd de A6M 2-N op basis van een A6M2 model 11. De Type 2 Drijverjager Model 11, zoals het toestel later zou worden genoemd had ťťn grote centrale drijver onder de romp en twee stabiliserende drijvertjes onder de vleugels. Het drijverprincipe werd gekopieerd van de Nakajima E8N verkenner. De staart werd voor betere stabiliteit enigszins gewijzigd. Op 7 december 1941 (8 december in Japan) vloog het eerste prototype haar proefvlucht. Er werden in totaal 327exemplaren gebouwd bij Nakajima, die door de geallieerden de codenaam "Rufe" kregen. Het eerste exemplaar vloog op de dag dat Japan de aanval op de Verenigde Staten opende. Alhoewel de prestaties omlaag gingen, voldeed het toestel aan de verwachtingen en ze deden de gehele oorlog over het volledige strijdtoneel dienst. De productie werd beŽindigd toen de Kawanishi N1K Kyofu gereed kwam[32]


Mitsubishi A6M2-N in volle vlucht Bron: Wilco Vermeer collection

De "Rufe"'s hebben gevlogen bij de 5e, 36ste, 452ste, Otsu, Yokohama en Yokosuka vliegtuiggroepen.

Technische gegevens

Model:
Mitsubishi A6M2-N "Rufe"
Taak:
Drijverjager/verkenner
Bemanning:
1
Afmetingen:
Spanwijdte: 12,00 m
Vleugeloppervlak: 22,44 m2
Lengte: 10,13 m
Hoogte: 4,30 m
Gewicht:
Leeggewicht: 1912 kg
Max. Gewicht: 2460 kg
Motor:
Nakajima Sakae 12, 940 pk
Prestaties:
Max. snelheid: 435 km/u
Kruissnelheid: 295 km/u
Plafond: 10000 m
Bereik: 1775 km
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 97 mitrailleurs in de neus
2 x 20 mm Type 99 Model 1 Mk 3 kanonnen in de vleugels
2 bommen van 60 kg onder de vleugels
Aantal:
327

Definitielijst

geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.

Mitsubishi A6M3 (Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 32)

In 1941 verscheen er een nieuwe variant met een andere motor, de Nakajima Sakae 21 met een vermogen van 1130 pk. Het prototype vloog voor het eerst op 15 juli 1941[33]. Doordat de motor iets groter was, werd het frame enigszins gewijzigd zodat de motor dichter bij de cockpit terecht kwam. Hierdoor werd de hoofdtank echter iets kleiner (470 liter in plaats van 518 liter). De koeling werd herontworpen waardoor de inlaten hoger kwamen te zitten. De opvouwbare tips werden verwijderd en de vleugel gewijzigd waardoor de spanwijdte iets korter werd. De brandstoftanks in de vleugels werden vergroot tot 420 liter om de volumeafname van de hoofdtank te compenseren. De twee standaard 20 mm vleugelkanonnen (Type 99 Mark I) werden vervangen door Type 99 Mark II kanonnen. Het oppervlak van de onderzijde van de vleugels kreeg hierdoor bij de kanonnen een uitstulping.
Door al deze wijzigingen werd de snelheid iets hoger (11 km/u meer) maar nam het bereik met bijna 1000 km af. Door de kortere vleugels verbeterde echter de wendbaarheid en kon de duiksnelheid worden verhoogd tot 670 km/u. Door al deze wijzigingen bleek dit type vooral ongeschikt voor operaties over langere afstand. Piloten klaagden over de gebrekkiger wendbaarheid ten opzichte van de A6M2[34]. Van de aldus ontstane A6M3 zouden bij Mitsubishi uiteindelijk 343 toestellen worden gebouwd.


Japanse foto van de Mitsubishi A6M3 Model 32 Bron: Public Domain (Onbekende bron)

Ondanks de slechts beperkte verbeterde prestaties, werd dit type in april 1942 in productie genomen[35]. De eerste toestellen opereerden vanaf landbases op Nieuw-Guinea en de Solomoneilanden in het voorjaar van 1942. De geallieerden hadden echter voor de Slag in de Koraalzee en de Slag bij Midway hun tactieken aangepast, waardoor de overmacht van de Zero begon af te nemen. Japan kreeg hierdoor minder vliegvelden en minder vliegdekschepen in het strijdgebied tot haar beschikking en het bereik van de A6M3 bleek te klein. Hierdoor werd De A6M3 voornamelijk ingezet voor acties op kortere afstanden van de vliegbases. Om de nadelen aan te pakken werd een wijziging aan het ontwerp doorgevoerd. Hierna kreeg deze reeks A6M3 de ondertussen ingevoerde modelnummering Model 32 (3e frametype, 2e motortype-Sakae 21)

Technische gegevens

Model:
Mitsubishi A6M3 Model 32
Taak:
Marinejager
Bemanning:
1
Afmetingen:
Spanwijdte: 11,00 m
Vleugeloppervlak: 21,50 m2
Lengte: 9,06 m
Hoogte: 3,51 m
Gewicht:
Leeggewicht: 1810 kg
Max. Gewicht: 2544 kg
Motor:
Nakajima NK1F Sakae 21 motor, 1130 pk
500 liter interne brandstof (22 liter per vleugel en 60 liter in de romp)
820 liter externe brandstof (droptank)
Prestaties:
Maximum snelheid: 545 km/u
Plafond: 11000 m
Bereik: 2380 km
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 97 mitrailleurs in de neus
2 x 20 mm Type 99 Model 1 Mk 2 kanonnen in de vleugels
2 bommen van 60 kg onder de vleugels
Aantal:
343

Definitielijst

geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.

Mitsubishi A6M3 (Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 22)

Om de nadelen van het Model 32 op te vangen, werd de vleugel anders vormgegeven en kreeg het toestel weer opvouwbare vleugeltippen. De brandstoftanks werden opnieuw gepositioneerd in de vleugels en de totale interne brandstofcapaciteit werd vergroot tot 570 liter[36]. Feitelijk werd er teruggegrepen op het 2e frametype met het 2e motortype (Sakar 21). Hierdoor ontstond de A6M3 Model 22. De productie begon in november 1942 en eindigde in de zomer van 1943. Mitsubishi bouwde uiteindelijk 560 toestellen van dit type.


A6M3 Model 22 toestellen van 251 Kokutai boven Rabaul in 1943, met de UI-105 gevlogen door Hiroyoshi Nishizawa Bron: Wilco Vermeer collection

Technische gegevens

Model:
Mitsubishi A6M3 Model 22
Taak:
Marinejager
Bemanning:
1
Afmetingen:
Spanwijdte: 11,00/12,00 m
Vleugeloppervlak: 21,50/22,44 m2
Lengte: 9,05 m
Hoogte: 3,51 m
Gewicht:
Leeggewicht: 1807/1863 kg
Max. Gewicht: 2535/2679 kg
Motor:
Nakajima NK1C Sakae 21 motor, 1130 pk
Prestaties:
Plafond: 11050 m
Bereik: 2380/3300 km
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 97 mitrailleurs in de neus
2 x 20 mm Type 99 Model 1 Mk 2 kanonnen in de vleugels
2 bommen van 60 kg onder de vleugels
Aantal:
Model 32: 343/ Model 22: 560

Mitsubishi A6M3a (Marine Type 0 Vliegdekjager Model 22-Koh)

Er werd nog een poging gedan om de A6M3 te verbeteren tot A6M3a Mitsubishi Marine Type 0 Vliegdekjager Model 22-Koh. Mitsubishi bouwde een onbekend aantal toestellen van dit type. Deze toestellen waren uitgerust met 30mm kanonnen in plaats van 20 mm[37].

Mitsubishi A6M4 (Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 32)

Het bereik werd met het Model 22 weliswaar beter, maar de prestaties bleven achter bij de vijandelijke jagers als de Lockheed P-38, Chance-Vought F4U en Supermarine Spitfire. Om hier iets aan te veranderen werden twee A6M3 Model 32 jagers door de Dai-Ichi Kaigun Koku Gijitsusho (1e Marine luchtmacht Technisch Depot) te Yokosuka verbouwd tot experimentele toestellen met een opgevoerde motor.†Het is onduidelijk of voor dit type een aanduiding werd opgesteld in de vorm van de A6M4, maar in een op 21 oktober 1942 opgesteld Japans memo wordt deze aanduiding aangehaald. Tot een productie van dit type is het echter nooit gekomen.


Eén van de weinige foto's van een prototype van de A6M4 Bron: Public Domain (Onbekende bron)

Mitsubishi A6M5 (Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 52)

Als opvolger voor de A6M was ondertussen gekozen voor de Mitsubishi A7M Reppu. Dit toestel bevond zich echter nog maar in de ontwerpfase. Om de tijd te overbruggen werd de A6M3 verbeterd en ontstond de A6M5 of Marine type 0 Vliegdekjager model 52. Het toestel had sterkere vleugels gekregen met afgeknotte vleugeltips en een verbeterde Sakae 21 motor. Het prototype (fabrieksnummer 3904[38]) werd in juni 1943 geproduceerd en vloog in augustus voor het eerst. Het was in feite een omgebouwde A6M3 Model 22[39]. De eerste toestellen rolden ongeveer gelijktijdig met de Amerikaanse Grumman F6F Hellcat uit de fabrieken.
Al snel werd de A6M5 onderworpen aan diverse wijzigingen. Onderzoek lijkt aan te tonen dat de productienummers 3904 tot en met 4103 dezelfde uitlaat en koelsystemen als de A6M3 Model 22 hadden. Vanaf productienummer 4274 ontvingen de brandstoftanks CO2 brandblussers. Vanaf productienummer 4354 ontvingen de toestellen een nieuwe radio installatie wat zichtbaar werd door de wat kortere antenne[40]. Mitsubishi bouwde totaal 747 Mitsubishi A6M5 toestellen. Nakajima bouwde er veel meer, maar exacte aantallen zijn niet bekend.


Mitsubishi A6M5 van 210 Kokutai Bron: Wilco Vermeer collection

Technische gegevens

Model:
Mitsubishi A6M5 Model 52
Taak:
Marinejager
Bemanning:
1
Afmetingen:
Spanwijdte: 11,00 m
Vleugeloppervlak: 21,30 m2
Lengte: 9,12 m
Hoogte: 3,51 m
Gewicht:
Leeggewicht: 1876 kg
Max. Gewicht: 2733 kg
Motor:
Nakajima NK1F Sakae 21 motor, 1130 pk
Prestaties:
Max. snelheid: 554 km/u
Kruissnelheid: 370 km/u
Bereik: 1922 km
Plafond: 11740 m
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 97 mitrailleurs in de neus
2 x 20 mm Type 99 Model 1 Mk 3 kanonnen in de vleugels
2 bommen van 60 kg onder de vleugels
Aantal:
6703 inclusief een onbekend aantal A6M6c model 53

Net als bij de A6M2b Model 21, werden ook van de A6M5 en de A6M5a Model 52-Koh een aantal jachtbommenwerpers als A6M5 Model 52-Bakusen geproduceerd dan wel omgebouwd, bewapend met een 250kg of 500 kg bom onder de romp[41].

Mitsubishi A6M5a (Marine Type 0 Vliegdekjager Model 52-Koh)

In maart 1944 verscheen vanaf productienummer 4651, de A6M5a of wel Marine type 0 Vliegdekjager model 52 Koh, uitgerust met nieuwe 20 mm type 99 model 2Mk4 snelvuurkanonnen[42]. Hierdoor verdween de uitstulping onder de vleugel weer. Doordat men bij dit type problemen ondervond door de slechte bescherming voor de piloten en de lichte structuur verscheen de volgende versie al snel. Totaal werden door Mitsubishi 391 toestellen gebouwd en door Nakajima ook een onbekend aantal.

Van dit type werd ook een nachtjagerversie ontwikkeld. Deze was ontwikkeld vanuit de standaard Model 52 toestellen. Naast de standaard bewapening was echter achter de cockpit een 20 mm type 99 model 2Mk4 snelvuurkanon aangebracht welke naar voren en omhoog was gericht[43]. Doel was onder de vijandelijke bommenwerpers te gaan vliegen en deze dan neer te schieten.

Mitsubishi A6M5b (Marine Type 0 Vliegdekjager Model 52-Otsu)

Dit was de A6M5b oftewel model 52 Otsu. Eťn van de twee 7,7 mm mitrailleurs was hierbij vervangen door een 13,2 mm Type 3 mitrailleur (afgeleid van de Browning[44]). In de cockpit werd voor de piloot een 45 mm pantserglas geplaatst en bij de propeller werd een grotere spinner gemonteerd[45]. De eerste van dit type kwamen in de herfst van 1944 in dienst en kan qua prestaties beschouwd worden als de beste A6M versie. In juni 1944 begon men de A6M toestellen nog voor een andere rol te gebruiken. In de slag in de Filipijnse Zee werd voor het eerst een aantal Zero's uitgerust met een bom van 250 kg in plaats van de afwerpbare brandstoftank. Echter in plaats van het afwerpen van deze bom lieten de piloten zich met toestel en al op het doel neerstorten. De kamikaze, of goddelijke wind, was geboren. Door Mitsubishi werden van dit type 470 toestellen geproduceerd en door Nakajima een onbekend aantal.

Definitielijst

kamikaze
Een kamikaze-piloot stortte zich met bommen aan boord op het vijandelijk doel, met name op Amerikaanse schepen. Men deed dit voor de goede zaak en een mooiere dood was niet denkbaar….. Enkele duizenden kamikaze-piloten vonden zo de dood.
mitrailleur
Machinegeweer, een automatisch, zwaar snelvuurwapen.

Mitsubishi A6M5c (Marine Type 0 Vliegdekjager Model 52-Hei)

In 1944 was nog steeds de vervanger van de A6M niet gereed en werd de A6M5 uitgerust met een 13,2 mm mitrailleur op de neus, twee 13,2 mm mitrailleurs in de vleugels en twee 20 mm Type 99 Mk 4 kanonnen in de vleugels. Dit werd de A6M5c oftewel Model 52 Hei. Onder de vleugels waren nog rekken aangebracht (bij alle A6M5 versies) voor twee bommen van 60 kg in plaats van de 30 kg bij de oudere typen. Het pantserglas werd dikker (55 mm) en de eerste toestellen kwamen in september 1944 uit de fabriek[46].

Voor de Model 51-Hei werd een Sakae-21 motor aangepast en voorzien van water-methanol injectie. Hierdoor ontstond uiteindelijk een nieuwe versie, de Nakajima Sakae 31a motor die als volgende motortype bij de A6M6 en A6M7 gebruikt zou moeten worden[47]. De motor werd getest op de A6M6 maar mislukte en werd uiteindelijk niet ingezet. Mitsubishi bouwde van dit type 93 toestellen en Nakajima nog een onbekend aantal.

Definitielijst

mitrailleur
Machinegeweer, een automatisch, zwaar snelvuurwapen.

Mitsubishi A6M5-K (Model 52)

Naast deze verschillende versies, is de A6M5 ook uitgebracht als tweezitstrainer. Het ontwerp werd door de 21e Dai-Nijuichi Kaigun Kokusho begin 1945 ontwikkeld. Vervolgens zijn door Hitachi zeven toestellen van het type A6M5-K geleverd voor het einde van de oorlog[48].

Mitsubishi A6M5-S (Model 52 Yakan Sentoki)

Een laatste variant, voor wat betreft de bewapening, was de A6M5-S, oftewel Model 52 Yakan Sentoki, welke dienst deed als nachtjager. Hiertoe was achter de cockpit een 20 mm kanon aangebracht wat schuin naar voren en omhoog was gericht. De piloot ging hiermee onder en achter het doel vliegen en schoot het neer. Het is niet bekend hoeveel van deze toestellen zijn geproduceerd.

Definitielijst

kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.

Mitsubishi A6M6 (Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 53)

Uitgerust met een Sakae 31a motor[49] werd de A6M6 of Marine type 0 Vliegdekjager model 53.Dit type kreeg nu zelf dichtende tanks. Naast de standaard bewapening werd dit type ook uitgerust met twee lanceerrails voor raketten. De methanolinjectie van de motor, een Nakajima Sakae 31 met een tijdelijk vermogen van 1210 pk voor noodgevallen, gaf echter zeer veel problemen. Slechts ťťn prototype is hiervan gebouwd door Mitsubishi[50].

Mitsubishi A6M7 (Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 63)

In mei 1945 werd de A6M7 duikbommenwerperversie uitgebracht. Het doel was snel een vervanger te produceren voor de Aichi D3A Val duikbommenwerper[51]. De plaats van de afwerpbare brandstoftank onder de romp werd hierbij ingenomen door een bom van 250 kg. De extra brandstof verhuisde naar twee kleinere, afwerpbare tanks onder de vleugels. Het toestel werd speciaal ontworpen voor de kleinere vliegdekschepen, die vanaf dat moment nog de enige waren die men in de vaart had. Als aandrijving werd gekozen voor de Sakae 31 motor met een vermogen van 1130 pk bij het opstijgen. Het prototype vloog in mei 1945 en dezelfde maand ging het toestel in productie bij Mitsubishi en Nakajima[52]. Het is niet bekend hoeveel er uiteindelijk van zijn geproduceerd.


Mitsubishi A6M7 Bron: Wilco Vermeer collection

Mitsubishi A6M8 (Marine Type 0 Vliegdekschipjager Model 54)

In het voorjaar van 1945 kreeg men toestemming om de nieuwe Mitsubishi MK8P Kinsei 62 motor met een vermogen van 1560 pk, in de A6M te gebruiken. Deze motor was eerst gebruikt in de Yokosuka D4Y3 jachtbommenwerper. Deze motor kon een vermogen leveren van 1560 pk. De motor was echter groter dan de eerder bij de A6M gebruikte motoren waardoor de neusbewapening werd verwijderd.
Hoewel het prototype in april 1945 heeft gevlogen en er een tweede prototype in juni was gebouwd en de productie was opgestart, werd er van de 6300 bestelde toestellen geen enkele geleverd[53]. Eťn prototype viel in Amerikaanse handen aan het einde van de oorlog.


A6M8 in Amerikaanse handen Bron: Public Domain (Onbekende bron)

Buitenlandse inzet

Naast inzet bij de Japanse Marine, zijn, vooral na de Tweede Wereldoorlog, toestellen ingezet bij marines en luchtmachten van een aantal andere landen.†

De Republiek van China (Taiwan) gebruikte na de Tweede Wereldoorlog diverse op Formosa achtergebleven toestellen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden zowel de Nationalisten als Communisten diverse Zero's buitgemaakt en gebruikten deze tijdens de Chinese burgeroorlog.

Indonesische vrijheidsstrijders wisten bij het einde van de Japanse bezetting van Nederlands-IndiŽ een aantal A6M toestellen buit te maken. Deze werden ingezet tijdens de hierna ontstane vrijheidsstrijd tegen de Nederlandse troepen die de Nederlandse heerschappij over Nederlands IndiŽ wilden herstellen. Na de zelfstandigheid van IndonesiŽ werden de nog overgebleven toestellen opgenomen binnen de Indonesische luchtmacht.

Zowel de Thaise Luchtmacht als de Thaise Marine zouden na verluid diverse in Thailand achtergebleven A6M toestellen in hun bestand hebben opgenomen.

De Franse luchtmacht gebruikte na de Tweede Wereldoorlog diverse A6M2 toestellen in Indochina tussen 1945 en 1946 in de strijd tegen rebellen.

Productie en Overgebleven toestellen

Over de gehele wereld zijn een aanzienlijk aantal A6M toestellen bewaard gebleven. Sommigen als wrak of in onderdelen, anderen gereconstrueerd uit onderdelen. Daarnaast zijn er diverse replica's waaronder ook vliegwaardige toestellen. De onderlinge uitruil van onderdelen, het vinden van nieuwe onderdelen en het ontdekken van productienummers gebruik en inzet van de toestellen is bijna dagelijks onderhavig aan wijzigingen. Onderstaande tabel is daarom ook maar een momentopname van de momenteel bij auteur bekend zijnde gegevens. Aanvullingen en wijzigingen zijn derhalve altijd welkom.

Fabrieksnummer:
Eenheidsaanduiding (registratie):
Type:
Data:
fabrikatiegegevens
Piloot / Eenheid
Lot
201
S12
A6M1
Prototype

J-AM-2
A6M1
Prototype


A6M1
Replica Prototype
Gifu-Kakamigahara Air and Space Museum, Kakamigahara , Gifu

3-141
A6M2 - 11
Minoru Suzuki / 12 Kokutai
641

A6M2 - 21
Toshiaki Honda of Tooru Oshima / Tainan Kokutai
Neergestort op 13 of 14 mei 1942 bij Port Moresby, Papua Nieuw Guinea
645
V-???
A6M2 - 21
Nakajima, 27 februari 1942
Tsutomou Ito / 1 Chutai, 2 Shotai, Tainan Kokutai
17 mei 1942 bij aanval op Port Moresby neergeschoten bij Owen Santley Range
Piloot POW
646


Nakajima
augustus 1942 gecrashed bij Milne Bay
840

A6M2 - 21
Display: Darwin Aviation Museum, Winnellie
911
F-???
A6M2 - 21
Katsuro Nagatomo / 4 Kokutai
28 februari 1944 neergestort bij Rabaul, piloot POW
916

A6M2 - 21
Nakajima
Neergeschoten bij Darwin
1303 (?)
61-121
A6M5 - 52
Nakajima, april 1944
261 Kokutai
in beslag genomen op Aslito
Display: Flying Heritage Collection, Arlington
130?

A6M2 - 21
Nakajima, september 1942
Onderwater Wide Bay
Geborgen 2012, lot onbekend
1493 (?)

A6M5 - 52
Nakajima, mei 1944
Achtergelaten op Colonia, Yap
Display: Kawaguchiko Car Museum / Harada Collection
staartcode 187
1498
A-1-1-129 (N8280K)
A6M2 - 21
Display: Last Samurai LLC, Dover, Delaware
1503
21??
A6M2 - 21
Nakajima, augustus 1942
204 Kokutai
6 maart 1943, noodlanding Pavuvu
geborgen door Amerikaanse troepen
lot onbekend
1575
V-110
A6M2 - 21
Mitsubishi, 9 februari 1942
Yoshimitsu Maeda / Tainan Kokutai
Gecrashed, 28 april 1942 in zee bij Abau
piloot POW
wrak onderzocht door RAAF en USAAF, lot onbekend

A6M2 V-110, Tainan Kokutai na berging Bron: Wilco Vermeer collection

2266
BII-120
A6M2 - 21
Mitsubishi, juli 1941
Shigenori Nishikaichi / Hiryu Kokutai
tot landen gedwongen op 7 december 1941, Niihau eiland
Display: onderdelen Pacific Aviation Museum in Honolulu, Hawaii
2487

A6M2 - 21
Nakajima, november 1942
achtergelaten op Balale vliegveld, Balale
geborgen in 2007, lot verder onbekend
2985

A6M2 - 21
Nakajima, mei 1943
201 Kokutai
Delen ontdekt op Bougainville in 1968
Afdekkap machinegeweer gebruik op A6M2 5356
3000

A6M3 - 32
Mitsubishi, juni 1942
vermeld op productielijst
3013

A6M3 - 32
Mitsubishi, juni 1942
In water bij Lakunai, Simpson
2010 ontdekt
3017

A6M3 - 32
Mitsubishi, 15 juni 1942
Tainan Kokutai
Achtergelaten op Lae
3018
V-177
A6M3 - 32
Mitsubishi, 15 juni 1942
Tainan Kokutai
Achtergelaten op Buna
3021

A6M3 - 32
Mitsubishi, juni 1942
Achtergelaten op Vila, Kolombanga
3023

A6M3 - 32
Mitsubishi, juni 1942
Vernield op Kahili, bougainville
3026
Q-111
A6M3 - 32
Mitsubishi, juni 1942
2 Kokutai
Achtergelaten op Lae
3028
V-187
A6M3 - 32
Mitsubishi, 28 juni 1942 / Houkoku Gou 870
Tainan Kokutai
Achtergelaten op Buna
3030
Q-102
A6M3 - 32
Mitsubishi, 30 juni 1942 / Houkoku Gou 872
2 Kokutai
Achtergelaten op Buna

Q6M Model 32, Q-102, 2 Kokutai, Buna Bron: Public Domain (Onbekende bron)

3032
V-190
A6M3 - 32
Mitsubbishi, 3 juli 1942 / Houkoku Gou 874
Tainan Kokutai
Achtergelaten op Buna
gebruikt als onderdelenlevarancier herbouw door Amerikanen na 1942
3035
2-181
A6M3 - 32
Mitsubishi, 6 juli 1942 / Houkoku Gou 877
582 Kokutai
Achtergelaten op Lae
3036
Q-104
A6M3 - 32
Mitsubishi, 6 juli 1942 / Houkoku Gou 878
2 Kokutai
Achtergelaten op Buna, lot onbekend
3042
Q-108
A6M3 - 32
Mitsubishi, juli 1942
2 Kokutai
Achtergelaten op Buna, lot onbekend
3116
T2-157 (mogelijk)
A6M3 - 32
Mitsubishi, september 1942
204 Kokutai (mogelijk)
Achtergelaten op Munda, lot onbekend

Waarschijnlijk T2-157, 204 Kokutai, Bron: Wilco Vermeer collection

3148
S-112 / Y2-182 / 52-130
A6M3 - 32
Mitsubishi, 16 september 1942 / 148e A6M3 - 32
Chitose Kokutai (S-112)
252 Kokutai (juli 1943, Y2-182 / 52-130)
1991 ontdekt op Maloelap, Marshall Eilanden
gebruikt bij restauratie A6M3 3318
Display: Legend Flyers, Everett-Paine Field
3189

A6M3 - 32
Mitsubishi, 8 oktober 1942
Achtergelaten op Munda, lot onbekend
3196

A6M3 - 32
Mitsubishi, 8 oktober 1942
Achtergelaten op Munda, lot onbekend
3199

A6M3 - 32
Mitsubishi, oktober 1942
Achtergelaten op Munda, lot onbekend
3202

A6M3 - 32
Mitsubishi, oktober 1942
Achtergelaten op Munda, lot onbekend
3263

A6M3 - 32
Mitsubishi, november 1942
Achtergelaten op Munda, lot onbekend
3268
2-152
A6M3 - 32
Mitsubishi
582 Kokutai
Achtergelaten op Lae, lot onbekend
3271

A6M3 - 32
Mitsubishi, 9 november 1942
Vernield en achtergelaten op Vila, Kolombangara
geborgen en getest Amerikanen
restant naar Tyler Historic Aviation Memorial Museum
3274
115?
A6M3 - 32
Mitsubishi, 11 november 1942
253 Kokutai (waarschijnlijk)
1970 nog gezien op Buin, Bougainville
geborgen, privaat Japan
3277
B1-151
A6M2 - 21
Mitsubishi
Fusata Iida / Soryu Kokutai
7 december 1941, gecrashed op Kaneohe, Hawaii
wrak geborgen en opgedeeld, verder onbekend
3285
3-174 / 5-136
A6M3 - 32
Mitsubishi, november 1942
achtergelaten op Ballale
geborgen 1968
delen gebruik bij restauratie A6M2 5356 of 5450
3291

A6M3 - 32
Mitsubishi, november 1942
Vernield en achtergelaten op Vila, Kolombangara
Onderzocht door Amerikanen, lot onbekend
3313
Y2-112
A6M3 - 32
1990 ontdekt Maloelap, Marshall Eilanden
Evergreen Aviation Museum, Verenigde Staten
3318
S-112 / Y2-128
A6M3 - 32
Mitsubishi, november 1942
252 Kokutai
1991 ontdekt op Taroa
wordt gerestaureerd? Vintage Aircraft Ltd
3343

A6M3 - 32
Mitsubishi, december 1942
laatste A6M3 - 32 gebouwd
3353
T2-157
A6M3 - 22
Mitsubishi, december 1942
204 Kokutai
Privaat, Tsukasa Kahi, Staartsectie
3372
V-172
A6M2 - 21
Mitsubishi, 21 oktober 1941
Shimezoh Inoue / Tainan Kokutai
tot landen gedwongen bij Qian Shan-Leichou Panto
Geborgen door Chinezen, in Chnese luchtmacht opgenomen als P-5016
later getest in de Verenigde Staten als EB-200
gesloopt, slechts enkele kleine delen bewaard, locatie onbekend

A6M2 Model 21, V-172 als P-5016 Bron: Public Domain (Onbekende bron)

3390

A6M3 - 22
Mitsubishi december 1942/januari 1943
47e Model 22
Achtergelaten op Rabaul
geborgen  in 1972
lot onduidelijk Kokopo War Museum
3412

A6M3 - 22
Display: War Memorial Park, Bougainville
3415

A6M3 - 22
Mitsubishi, januari 1943
Achtergelaten op Munda
3471

A6M2 - 21
Nakajima, december 1942, Houkoku Gou 1033
1945 verlaten op Balale
geborgen in 1969
delen gebruikt bij de restauratie van A6M2's 5450 en 5356
restanten verkocht aan Blayd Corporation
3478
T2-1163 (mogelijk)
A6M3 - 22
Mitsubishi, februari 1943
204 Kokutai (mogelijk)
Achtergelaten op Vila
Onderzocht door Amerikanen, lot onbekend
3479

A6M3 - 22
Mitsubishi, januari 1943
Ontdekt op foto
3499

A6M3 - 22
Mitsubishi, januari 1943
Achtergelaten op Munda
Lot onbekend
3537

A6M2 - 21
Mitsubishi, 14 januari 1942
In 1942 neergestort bij Boera, Port Moresby
3585

A6M3 - 22
Mitsubishi, gefotografeerd Rabaul 1943
3600
3-???
A6M3 - 22
Mitsubishi, maart 1943
Wrak ontdekt op Rabaul
Onderdelen verspreid naar diverse musea
3618
?-133
A6M3 - 22
Mitsubishi, april 1943
ontdekt Bougainville 1969
deel gebruikt bij restauratie A6M2 5784
Display: Fantasy of Flight Florida
3618

A6M3 - 22
Australian War Memorial, Canberra
3621
Y2-128
A6M3 - 22
Mitsubishi, april 1943
252 Kokutai
Ontdekt op Taroa, 1979
Gerestaureerd
Display: Tachiarai Peace Memorial Museum
36?2
V-???
A6M2 - 21
Mitsubishi, januari 1942
Tainan Kokutai
neergeschoten in midden 1942 bij Porebada, Nieuw Guinea
eind jaren 1990 restanten geborgen
3647
V-103
A6M2 - 21
Mitsubishi, 3 maart 1942
Tainan Kokutai
toestel is gevlogen door meerder piloten in kort tijdsbestek
neergestort tijdens aanval op Henderson Field, Guadalcanal
wrak in 1993 gevonden, 1994 geborgen.
3650

A6M3 - 22
Mitsubishi, april 1943
Vernield op Tobera in 1945
Geborgen, lot onbekend
3685
Y2-176
A6M3 - 22
Mitsubishi, mei 1943
252 Kokutai
1990 ontdekt Maloelap, Marshall Eilanden
Display: Imperial War Museum, restauratie
3735

A6M3 - 22
Mitsubishi, juni 1943
Neergeschoten bij Kokopo
Delen geborgen en geveild
Lot onbekend
3753
103
A6M3 - 22
Mitsubishi, juni 1943
204 Kokutai
Achtergelaten op Ballale
Geborgen in 1968
Lot onbekend
3785

A6M2 - 21
Fabrikant onbekend
neergestort bij NanPohn Mal, Ponape, MicronesiŽ
Display: Stan Gada, Phnpei Island, MicronesiŽ
3793
T2-1163 (mogelijk)
A6M3 - 22
Mitsubishi, juni 1943
204 Kokutai (mogelijk)
Achtergelaten op Vila
Onderzocht door Amerikanen
Lot onbekend
3844
2-182
A6M3 - 22
Mitsubishi, juli 1943
ontdekt RNZAF 1945, Kara, Bougainville
getest als NZ6000
Onderdelen gebruikt bij restauratie van 3217, 3278, 3616, 3844
Display: Auckland Inst. and Museum, Nieuw Zeeland
3852

A6M3 - 22
Mitsubishi, juli 1943
2 persoons veldmodificatie
Gevonden op Babo, Irian Jaya, IndonesiŽ, 1990.
Display: Flying Heritage Collection, Washington State, Verenigde Staten
UI-161 als staartnummer
3858

A6M3 - 22
Mitsubishi, juli 1943
Gevonden op Babo, Irian Jaya, IndonesiŽ 1990
Display: LGT Aviation, Mojave Verenigde Staten
luchtvaardig in Japan met AI-112 als staartnummer
3869

A6M3 - 22
Mitsubishi juli 1943
ontving stabilisatoren van A6M2 X2-133
Gevonden op Babo, Irian Jaya, IndonesiŽ in 1999.
Display: Gerestaureerd of gereproduceerd tot A6M3 - 22 (X-133)
3903

A6M3 - 22
Mitsubishi, juli 1943
Laatste A6M - 22 gebouwd
Lot onbekend
3904

A6M5 - 52
Eerste Model 52 (prototype)
3932

A6M5 - 52
Mitsubishi, augustus 1943
gecrashed te Bougainville, ca november 1943
3938

A6M5 - 52
Mitsubishi, augustus 1943
Gecrashed nabij Rhunagi, Rabaul
3946
8-1??
A6M5 - 52
Mitsubishi, augustus 1943
vernield op de grond, Kara vliegbasis, Bougainville
3950

A6M5 - 52
Foto identificatie
3967

A6M5 - 52
Mitsubishi
Ontdekt bij Tobera vliegbasis, Rabaul
4007

A6M5 - 52
Mitsubishi, september 1943
Privaat, Japan
4043
3-108
A6M5 - 52
Mitsubishi, september 1943
na Japanse overgave overgevlogen naar RAAF basis
Jaquinot Bay Airfield, ontdekt in jaren 1970
Delen gebrikt voor restauratie A6M2 5784 rest:
Display: Hamamatsu-Minami Airbase,
4168
81-161
A6M5 - 52
 Mitsubishi, oktober 1943
delen van A6M5 4242 gebruikt bij de productie
281 Kokutai
achtergelaten op Rabaul
gerestaureerd met onderdelen 4241
Yasukuni Shrine, Tokyo

Mitsubishi A6M5 Model 52, Yasukuni Shrine Yushukan, Toky Bron: Paul Richter / Wikipedia

4213
154
A6M5 - 52
Mitsubishi, november 1943
Gecrashed in zee bij Mongo (vanaf Rabaul)
4220
81-151
A6M5 - 52
Mitsubishi, 23 november 1943
281 Kokutai
Inbeslag genomen Amerikaanse troepen Tarawa
lot onbekend
4240

A6M5 - 52
Mitsubishi, december 1943
Ontdekt 1975 Rabaul
naar verluid gebruikt bij restauratie A6M5 4241
4241

A6M5 - 52
Mitsubishi, november 1943
Ontdekt 1975 Rabaul
Display Yushukan Shrine, Chiyoda, Tokio
staartnummer 81-161
4274

A6M5 - 52
Eerste toestel met CO2 blussers bij de vleugeltanks
4323

A6M5 - 52
Mitsubishi, december 1943
Sekizen Shibayama / 253 Kokutai
neergeschoten bij Matupi, piloot overleefd
22 februari 1978 vernield bij brand San Diego Aerospace Museum
4340
61-???
A6M5 - 52
Mitsubishi, december 1943
261 Kokutai
April 1944 in beslag genomen op Saipan
Smithsonian National Air and Space Museum
(61-131, 261 Kokutai)
4354

A6M5 - 52
Eerste met Model 3 Mk 1 Radio
4362

A6M2 - 21
Nakajima, oktober 1942
Achtergelaten op Ballale, Solomon eilanden
delen geborgen in 1968
4368

A6M2 - 21
Achtergelaten op Ballale, Solomon eilanden
delen geborgen in 1968 als onderdeel van 4362
4379

A6M5 - 52
Mitsubishi, december 1943
Overgave op Rabaul
later vernield bij testvluchten AustraliŽ
4400
HK-102
A6M5 - 52
Mitsubishi, december 1943
In beslag genomen op Truk 1944
Display: Air heritage Collection, Washington State, Verenigde Staten
4438

A6M2 - 21
Mitsubishi, 30 november 1941
Achtergelaten op Lae, Nieuw Guinea
4443
F-14?
A6M2 - 21
Mitsubishi november - december 1941
(443e Mistubishi gebouwde Zero)
Nobuhiro Iwasaki / 1 Shotai, 2 Chutai, 4 Kokutai
Neergeschoten op 14 maart 1942 bij Horn Island
Piloot omgekomen
4444

A6M5 - 52
Ontdekt op Rabaul
Tsukasa Kahi, privaat, vleugel en cockpit
4461

A6M2 - 21
fabrikant onbekend
achtergelaten op Ballale, Solomon eilanden
geborgen in 1968
tijdens restauratie delen verwerkt in A6M2 5450
4550

A6M5 - 52
Eerste met gewijzigde uitlaat
4???

A6M5 - 52
Mitsubishi (4551-4650), februari - maart 1944
Achtergelaten op Babo
Gesignaleerd 1973-1974
4573
V- 179 (onzeker)
A6M2 - 21
Mitsubishi, februari 1942
22 Koku Sentai, Tainan Kokutai
acthergeltaten op Lae, Nieuw Guinea
geborgen, locatie onbekend
4593
DI-108
A6M2 - 21
Mitsubishi, 19 februari 1942
Tadayoshi Koga / Ryujo Kokutai
Neergestort op Akutan, Aleoeten.
Piloot omgekomen vliegtuig geborgen en naar
de Verenigde Staten getransporteerd als TAIC 1.
Bij testvluchten in februari 1945 vernield.
4651

A6M5a - 52 Ko
Eerste Model 52 Ko
4685
43-188
A6M5a - 52 Ko
Mitsubishi, maart 1944
Shinya Ozaki / 343 Kokutai
19 juni 1944 tot landen gedwongen Agana, Guam
Display: Hamamatsu Air Base Collection
4688
V-179 (onzeker)
A6M2 - 21
Mitsubishi, 14 april 1942 / Houkoku Gou 490
achtergelaten op Lae, Nieuw Ginea
lot onbekend
4698

A6M2 - 21
Mitsubishi, april 1942 / Houkoku Gou 500
achtergelaten op Lae, Nieuw Guinea
lot onbekend
4708

A6M5 - 52
1983 ontdekt op Yap
Display: Mitsubishi Heavy Industry, Nagoya
5194

A6M2 - 21
Mitsubishi, 17 april 1941
194e Mitsubishi geproduceerde A6M2
5289
AI-154
A6M2 - 21
Mitsubishi
Takeshi Hirano / Akagi Kokutai
neergestort bij Hickam Field op 7 december 1941 door AA van USS Helm
piloot omgekomen
restanten toestel onderzoch, lot verder onbekend
5349
BII-124
A6M2 - 21
Hajime Toyoshima / Hiryu Kokutai
neergestort op Melville Island, AustraliŽ
19 februari 1942.
Display: Australian War Memorial, Darwin
5350

A6M5 - 52
Nakajima, April 1944
1944 in beslag genomen Aslito, Saipan
getest als TAIC-11
Flying Heritage Collection, Arlington als HK 61-121
5352
8-34
A6M5 - 52
Nakajima
juni 1944 in beslag genomen op Aslito
5355
EII-102 (N58245)
A6M2 21
Nakajima / mogelijk Houkoku Gou 1045
achtergelaten op Ballale, Solomon eilanden
Display: Confederate Air Force, Texas (delen van 5356 gebruikt)
5356
8-36
A6M5 - 52
Nakajima, april 1944
261 Kokutai
16 - 17 juni 1944 in beslag genomen Aslito
Gefotografeerd Saipan, 1944
Display: Restauratie als A6M2 Zero 2266 Tail BII-12
Pacific Aviation Museum
5357
61-120
A6M5 - 52
april 1944, 2357e toestel Nakajima (volgens PoF)
261 Kokutai
18 juni 1944: In beslag genomen Asilito, Saipan
Display: Planes of Fame Museum, Chino (NX46770)

A6M5, 61-120 261 Kokutai, Saipan juli 1944 Bron: Wilco Vermeer collection

5359

A6M2 - 21
Nakajima, oktober 1942
achtergelaten op Vila, Solomon eilanden
onderzocht, verder lot onbekend
5450
EII-140
A6M2 - 21
Nakajima, november 1942
(nummer is onzeker gerestaureerd toestel is opgebouwd uit vele componenten)
achtergelaten op Ballale, Solomon eilanden
Natl Museum of Naval Aviation, Pensacola Florida
5451
W1-150
A6M2 - 21
Nakajima, november 1942
Houkoku Gau 1053
201 Kokutai, later gebruikt voor onderdelen
achtergelaten op Bougainville
Cockpit en middensectie gebtuik bij restauratie A6M2 5356
Andere delen mogelijk gebruikt restauratie A6M2 5450
Restanten verkocht particulier Japan
5452

A6M2 - 21
achtergelaten op Vila, Solomon eilanden
5459
WI-187
A6M2 - 21
Nakajima
achtergelaten op Ballale, Solomon eilanden
restanten Blayd Corporation
5549

A6M2 - 21
Privaat: Manitoba Canada (N8280K)
5622

A6M5 - 52
Mitsubishi
In beslag genomen op Morotai, 1945, No 79 Squadron, RAAF
5639
V-1??
A6M2 - 21
Mitsubishi, maart 1942
Tainan Kokutai
achtergelaten op Lae, Nieuw Guinea
onderzocht door RAAF, lot onbekend
5779
V-171
A6M2 - 21
Mitsubishi, 30 mei 1942 / Houkoku Gou 550
Tainan Kokutai
achtergelaten op Lae, Nieuw Guinea
lot onbekend
5784
V-173
A6M2 - 21
Mitsubishi, mei 1942
Saburo Sakai / Tainan Kokutai
In jaren 1970 ontdekt op Gasmata, New Britain
Display: Australian War Memorial, Canberra
6345

A6M2 - 21
Nakajima, oktober 1942
achtergelaten op Ballale, Solomon eilanden
geborgen 1968
lot onbekend
6544
AI-I-129
A6M2 - 21
Nakajima, december 1942
Sakuji Tanaka / 3 Shotai, 1 Chutai, Zikaku Kokutai
1 februari 1943 neergeschoten boven Bougainville
piloot omgekomen
wrak gecrashed op Pavuvu
lot toestel verder onbekend
in 2004 gereconstrueerde Blayd Zero in deze kenmerken opgeleverd
7434

A6M2 - 21
Nakajima, november 1942
achtergelaten op Ballale, Solomon eilanden
wrak 2005/2007 geborgen
lot verder onbekend
7830

A6M2 - 21
Nakajima, maart 1943
Yokosuka Kokutai
achtergelaten op Ballale, Solomon eilanden
geborgen in 1968
delen gebruikt bij restauratie A6M2 5356
8224

A6M2 - 21
Nakajima, 21 augustus 1942
2000 ontdekt in zee Wangore Bay, Paupa Nieuw Guinea
9410

A6M2 - 21
Nakajima, oktober 1942
achtergelaten op Solomon eilanden
lot onbekend
1309?

A6M2 - 21
Nakajima, september 1942
Onderwater bij Rabaul
Restantenin 2012 ontdekt
22089

A6M2 - 21
Nakajima, november 1942
achtergelaten op Eten Island
lot onbekend
22383

A6M5 - 52
Nakajima, maart 1945
1992 ontdekt Kinko Bay
Display: Japanese Self Defence Force Museum, Kanoya
23186
YO (omgekeerde E)-143
A6M7 - 63
Nakajima (43e Nakajima gebouwde model 63)
Yokosuka Kokutai
1945 in beslag genomen op Yokosuka
Display: San Diego Aerospace Museum
31574
Y2-176
A6M2 - 21
Nakajima, september 1943
achtergelaten Taroa, Marshall eilanden
geborgen eind jaren 1990
restauratie met delen A6M3 3318
31870
53-122
A6M2 - 21
Nakajima, oktober 1943 2 persoons versie
Kentaro Miyagoshi / 253 Kokutai
18 januari 1945 noodlanding Cape Lambert, Nieuw Guinea
wrak geborgen 1972
Display: National Science Museum, Ueno, Japan
51553
313 (AI-3-102 op display)
A6M2 - 21
Nakajima, september 1943
ontdekt op Kavien, Nieuw Guinea
geborgen 1967
Display: USAFM
51593
13
A6M2 - 21
Ontdekt jaren 1980, Kavieng, New Britain
Display: USAFM AI-3-102
62343

A6M5c - 52
1995 ontdekt in zee, Teuchi Harbour
Display: Kamikaze Museum Kagoshima
82729
210-118B
A6M7 - 62
Nakajima, mei 1945
Tsuneo Azuma / 210 Kokutai
9 augustus 1945 noodlanding in Meer Biwa, Japan
geborgen in 1976
Display: Yamato-Museum.htm">Yamato Museum, Hiroshima Prefecture
met staartcode 210-118B
91113
虎-110 (Tora-110)
A6M2 - 21
Nakajima, 9 juni 1943
261 Kokutai
verdere gegevens onbekend

A6M2 Model 21, Tora-110, 261 Kokutai, Saipan 1944 Bron: Wilco Vermeer collection

91518
EII-102
A6M2 - 21
Nakajima, augustus 1943
achtergelaten op Kolonia, Yap
geborgen jaren 1980
Display: Kawaguchiko Motor Museum, Tokio
(OHi-101, staartnummer)
92717
311-190 (onzeker)
A6M2 - 21
Nakajima, april 1944
achtergelaten op Kolonia, Yap
geborgen jaren 1980
Display: Kawaguchiko Motor Museum, Tokio

02-888
A6M2 - 21
Yukio Seki / Shikishima-Tai

03-08
A6M2 - 21
Nakajima, 1942
Achtergelaten op Kataoka, Shumshu
Geborgenin 2003 naar Groot-BrittanniŽ

03-09 A6M5c - 52Hei
Takeo Tanimizu / 203 Kokutai

114-6
A6M2
Fotoherkenning wrak

159
A6M2 - 21
Noodlanding bij atol Roi

173
A6M3a - 22Koh
Saburo Shindo / 582 Kokutai

1157
A6M2 - 21
Nakajima
252/253 Kokutai
Achtergelaten op Munda

221-26 D
A6M
221 Kokutai
Fotoherkenning

3-133
A6M2 - 21
12 Kokutai

3-141
A6M2 - 11
Minoru Suzuki / 12 Kokutai

30-1153
A6M5 - 52
ein jaren 1980 ontdekt op Babo
Display: Museum Pusat Tri-Au, IndonesiŽ

32-89
A6M5
332 Kokutai

341-H-81
A6M
341 Kokutai
Gefotografeerd 1945

53-175
A6M
253 Kokutai
Luchtfoto Rabaul 2 november 1943

61-131
A6M
261 Kokutai
Gefotografeerd, Saipan, 1944

61-180
A6M5
261 Kokutai
Gefotografeerd, Saipan, 1944

61-197
A6M
261 Kokutai
Gefotografeerd Saipan, 1944

8-07
A6M
261 Kokutai
Gefotografeerd Saipan, 1944

8-13
A6M5
Gefotografeerd Saipan, 1944

8-17
A6M5
261 Kokutai
Gefotografeerd Saipan, 1944

8-33
A6M
261 Kokutai
Gefotografeerd Saipan, 1944

AI-155
A6M2 - 21
Shigeru Ataya / Akagi Kokutai

A-I-I-1??
A6M2 - 21
Soji Chiba / 4 Shotai, 2 Chutai, Zuikaku Kokutai
1 februari 1943 neergeschoten bij Savo
piloot omgekomen

A-I-I-1??
A6M2 - 21
Hitoshi Naito / Zuikaku Kokutai
4 februari 1943 neergeschoten bij New Georgia, Guadalcanal
piloot omgekomen

A-I-I-1??
A6M2 - 21
Katsuma Shigemi / ZUikaku Kokutai
neergeschoten op 4 februari 1943 bij Guadalcanal

BI-12
A6M
Gefotografeerd bij testen ATAIU-SEA

BI-12 bij testvlucht door ATAIU-SEA Bron: Public Domain (Onbekende bron)


DI-158
A6M2 - 21
augustus 1942
Hiyo Kaigun
Neergestort 22 april 1943, bij Nuga Point, Verahue

DI-1??
A6M2 - 21
Mitsubishi
Kaname Harada / Soryu Kokutai
17 oktober 1942 neegeschoten bij Guadalcanal
piloot overleefde crash

EI-111
A6M2b
Hideki Shingo / Shokaku Kokutai

EII-111
A6M2
Zuikaku Kokutai
Gefotografeerd bij opstijgen
Zuikaku, 23 januari 1942

F-151
A6M
4 Kokutai
Gefotografeerd Lae, Nieuw Guinea september 1943

F-???
A6M2 - 21
Genkichi Oishi / 4 Kokutai
Neergeschoten 14 maart 1942
Horn Island, AustraliŽ, piloot omgekomen

F-???
A6M2 - 21
Kyoichi Yoshii / 4 Kokutai
Neergeschoten grondvuur 23 maart 1942
Port Moresby, piloot omgekomen

F-???
A6M2 - 21
Ichirobei Yamazaki / 4 Kokutai
22 maart 1942, neergeschoten boven Lae, Nieuw Guinea
piloot gewond terug naar eenheid

It-428
A6M2-K
Genzan Kokutai

Q-111
A6M2 - 21
2 Kokutai
Achtergelaten op Lae
(3116 of 3189)
T2-157
A6M3 - 32
Mitsubishi
204 Kokutai
Vernield september 1943, Munda Airfield, Solomon eilanden
34??
T2-175
A6M3 - 22
Mitsubishi
Achtergelaten op Munda
Onderzocht door Amerikanen
Lot onbekend

T2-197
A6M3 - 32
Mitsubishi
A6M3 - 32
Kenji Yanagyia / 204 Kokutai

T2-19?
A6M3 - 32
Mitsubishi
204 Kokutai
Staartdeel ontdekt op Ballale
lont onbekend

U-107
A6M2 - 21
Shigejiro Murakami / 6. Kokutai
11 september 1942 noodlanding bij Nieuw Guinea
piloot tergu bij eenheid

V-172
A6M2 - 21
E/E.88 in beslag genomen RAAF

V-174
A6M2 - 21
Mitsubishi
Taka-aki Shimohigashi / Tainan Kokutai
tot landen gedwongen bij Qian Shan-Leichou Panto
gesloopt ter plekke

V-1??
A6M2 - 21
Yoshisuke Arita / Tainan Kokutai
1 mei 1942 neergeschoten boven Port Moresby
piloot omgekomen
wrak onderzocht, lot onbekend

V-1??
A6M2 - 21
Yoshimo Sakai / Tainan Komutai
neergeschoten op 17 april 1942 bij aanval op Port Moresby
piloot omgekomen

V-1??
A6M2 - 21
Nobuo Tokushige / Tainan Kokutai
17 augustus 1942 verdwenen boven Gasmata
piloot vermist

V-1??
A6M2 - 21
Kaoru Yamaguchi / 2 Shotai, 1 Chutai, Tainan Kokutai
17 mei 1942 niet teruggekomen van aanval op Port Moresby
2003 stoffelijk overschot piloot geborgen in Owen Stanley Range, Nieuw Guinea
??41
V-1??
A6M2 - 21
Mitsubishi, 1942  Houkoku Gou 529
Tainan Kokutai
Gevonden in de jungle Papua Nieuwe Guinea

V-???
A6M2 - 21
Takeichiro Hidaka / Tainan Kokutai
16 juni 1942 neergeschoten boven Port Moresby
piloot omgekomen

V-???
A6M2 - 21
Hisaro Komori / Tainan Kokutai
29 mei 1942 neergeschoten bij aanval op Port Moresby
piloot omgekomen

V-???
A6M2 - 21
Satoshi Yoshino / Tainan Kokutai
9 juni 1942 neergeschoten bij Cape Ward Hunt, Nieuw Guinea
piloot omgekomen

V-???
A6M2 - 21
Masao Watanabe / Tainan Kokutai
25 mei 1942 neergeschoten bij Salamaua, Nieuw Guinea
piloot omgekomen

33 / X-133 / X2-133
A6M2 - 21
Nakajima, Juni 1943
202 Kokutai (X2)
waarschijnlijk onherstelbaar beschadigd
Stabilisatoren bevestigd als reparatie aan A6M3, 3869

YII-105
A6M2-N
Kamikawa Maru

YO (omgekeerde E)-131
A6M7
302 Kokutai
Fotoherkenning

YO (omgekeerde E)-135
A6M5
302 Kokutai
Gefotografeerd, Atsugi, 1945

XJ00 / EB-201
A6M3 - 32
Compositie door Amerikaanse troepen
Op Eagle Farm Airfield samengesteld uit wrakken Buna
motor: A6M3 3028
romp en vleugels A6M3 3030
staartstuk en onderdelen A6M3 3032
lot onbekend

A6M3 EB-201 op Wright Airbase Bron: Wilco Vermeer collection


ZI-195
A6M5
Ontdekt in Hangar Aslito, Saipan
juni 1944

イハ159
A6M3
Iwakuni Kokutai
Fotoherkenning

虎 159 (Tora-159)
A6M
261 Kokutai


A6M2 - 21
Osamu Kudo / 3 Kokutai
3 maart 1942 neergeschoten boven Broome
piloot omgekomen


A6M2 - 21
Takuro Yoshie / Tainan Kokutai
5 april 1942 neergeschoten boven Lae, Nieuw Guiea
toestel overgeplaatst van 4 Komutai naar Tainan Kokutai


A6M2 - 21
tweezitter variant
Masajiro Kawato (piloot), Tokio Shimizu (waarnemer) / 105 Marine Basis Eenheid
neergescoten 9 maart 1945, Cape Orford
piloot POW, waarnemer omgekomen


A6M2 - 21
Neergestort op Ambasi, Nieuw Guinea
In 1998 restanten nog aanwezig


A6M2 - 21
Achtergleaten op Gasmata
In 1992 delen nog aanwezig


A6M2 - 21
Onder water bij Ghizo
In 2004 restanten nog aanwezig


A6M2 - 21
Nakajima / Houkoku Gou 1045
1968 geborgen op Ballale
restanten naar Blayd Corporation


A6M2 - 21
Wrak in 1970 ontdekt te Kamimbo Bay, Guadalcanal
Restantenin 2003 nog aanwezig


A6M2 - 21
Nakajima
Gevonden te Karu, New Ireland
Restanten gesingaleerd


A6M2 - 21
Neergeschoten 7 mei 1942 Slag in de Koraalzee
Ontdekt onderwater bij Nivani


A6M2 - 21
Achtergelaten op Tobera, Rabaul
Lange tijd als monument op paal
Afgezonken in Kalili Bay als duikobject


A6M2 - 21
Achtergelaten op Ballale
Restanten in 2003 nog aanwezig


A6M2 - 21
Achtergelaten op Taroa
1989 geborgen, lot onbekend


A6M2 - 21
Noodlanding Visale Bay, Guadalcanal
Onderwater, in 2006 nog aanwezig


A6M2 - 21
Onderwater bij Wewak
In 2004 nog aanwezig


A6M2 - 21
Mitsubishi
Neergeschoten op 7 december 1941 Oahu
Display: Klok in USS Arizona Memorial and Museum


A6M2 - 21
Nakajima
Achtergelaten op Ballale
Restanten in 2003 aanwezig


A6M2 - 21
Achtergelaten op Kara
Restanten in 1982 aanwezig


A6M2 - 21
Achtergelaten op Kara
Restanten in 1982 aanwezig


A6M2 - 21
Junyo Kokutai
Onderwater bij eiland Wei


A6M2 - 21
Nakajima
Achtergelaten op Nauru,Nauru eiland


A6M2 - 21
Noodlanding bij Tol
Restanten in 2012 nog aanwezig


A6M2 - 21
Nakajima
Achtergelaten op Colonia, Yap
Restanten in 2006 aanwezig


A6M2 - 21
Ontdekt onderwater bij Kokopo


A6M2 - 21
Achtergleaten op Vunakunau
Restanten geborgen lot onbekend


A6M2 - 21
Neergestort bij de Little Ambi Lakes
Geborgenin 2001, lot onbekend


A6M2
Display Kokopo War Museum


A6M2
Mitsubishi of Nakajima
2 Kokutai
Achtergelaten op Lae


A6M2-N
Display: Indian Navy Base Jarawa at Port Blair


A6M2-N
Neergestort op Attu, Aleoeten, 1943


A6M3 - 22
Mitsubishi
Achtergelaten op Babo
In 1991 nog aanwezig


A6M3 - 22
Mitsubishi
Display: Kieta War Memorial, Bougainville Island, Nieuw Guinea
met staartnummer 3-112


A6M3 - 22
Mitsubishi
Achtergelaten op Vila, Kolombangara
september 2003 delen nog aanwezig


A6M3 - 32
Display Aichi Air and Space Museum, Nagoya Airport Building


A6M3 - 32
Mitsubishi
bij testvlucht verloren gegaan Nisekoannupuri, Hokkaido
wrak gevonden tussen 1990 - 2003


A6M3 - 32
Mitsubishi
Ontdekt op Gasmata
lot onbekend


A6M3 - 32
Mitsubishi
Ontdekt op Gasmata
lot onbekend, delen geborgen voor A6M2 5784


A6M3 - 32
Mitsubishi
Ontdekt op Buna
lot onbekend


A6M3
Mitsubishi
Achtergelaten op Sule
In 1971 nog aanwezig


A6M5 - 52
Mitsubishi
24 maart 1992 ontdekt
Masakari Kaigan, Tarumi, Japan


A6M5 - 52
Display: Gifu AB Collection


A6M5 - 52
Achtergelaten Pagan, Marianen eilanden


A6M5 - 52
Achtergelaten Colonia, Yap


A6M5 - 52
Achtergelaten Colonia, Yap


A5M5 - 52
Mitsubishi
Achtergelaten op Babo
gesignaleerd in jaren 1970 en 1990


A6M5
Military Museum of Chinese People's Revolution


A6M5
War Memorial, Rabaul, Papau New Guinea


A6M5
Clarke Field Technical Air Intelligence Centre (TAIC)
TAIC #11, No. 457 Squadron RAAF


A6M7
Display: Chiran Kamikaze Memorial, Japan

Noten

  1. Young, 2013, pag 18
  2. Mitsubishi A6M Zero, Wikipedia
  3. D'Angina, 2016, Pag. 24-25
  4. D'Angina, 2016, Pag. 5-6
  5. Willmott, 1980, pag 40-41
  6. D'Angina, 2016
  7. D'Angina, 2016, Pag. 12
  8. D'Angina, 2016, Pag. 12
  9. D'Angina, 2016, Pag. 13
  10. Mantelli, 2017, pag. 12
  11. Mantelli, 2017, pag. 12
  12. D'Angina, 2016, Pag. 16
  13. D'Angina, 2016, Pag. 25
  14. D'Angina, 2016, Pag. 16
  15. D'Angina, 2016, Pag. 16
  16. D'Angina, 2016, Pag. 40
  17. Mitsubishi A6M Zero, Wikipedia
  18. D'Angina, 2016, Pag. 25
  19. D'Angina, 2016, Pag. 26
  20. Francillon, 1979, pag 365
  21. Mitsubishi A6M2 Zero, Wikipedia
  22. D'Angina, 2016, Pag. 18
  23. D'Angina, 2016, Pag. 26
  24. List of Mitsubishi A6M Zero operators, Wikipedia
  25. Francillon, 1979, pag 365
  26. List of Mitsubishi A6M Zero Operators, Wikipedia
  27. D'Angina, 2016, Pag. 26-27
  28. D'Angina, 2016, Pag. 27
  29. D'Angina, 2016, Pag. 29
  30. Francillon, 1979, pag 399
  31. D'Angina, 2016, Pag. 28
  32. D'Angina, 2016, Pag. 28
  33. Nohara, 1993, pag 76
  34. D'Angina, 2016, Pag. 18
  35. Nohara, 1993, pag 76-77
  36. D'Angina, 2016, Pag. 32
  37. D'Angina, 2016, Pag. 32
  38. Mitsubishi A6M Zero, Wikipedia
  39. D'Angina, 2016, Pag. 34
  40. Mitsubishi A6M Zero, Wikipedia
  41. D'Angina, 2016, Pag. 34
  42. D'Angina, 2016, Pag. 18
  43. D'Angina, 2016, Pag. 35
  44. Mitsubishi A6M Zero, Wikipedia
  45. D'Angina, 2016, Pag. 35
  46. D'Angina, 2016, Pag. 35
  47. D'Angina, 2016, Pag. 17
  48. D'Angina, 2016, Pag. 36
  49. Mitsubishi A6M Zero, Wikipedia
  50. D'Angina, 2016, Pag. 17
  51. D'Angina, 2016, Pag. 36
  52. D'Angina, 2016, Pag. 37
  53. D'Angina, 2016, Pag. 37

Definitielijst

Gau
Door de NSDAP ingesteld landsdistrict van het Duitse Rijk.
Guadalcanal
Eerste eiland in de grote oceaan dat de VS veroverden op Japan tijdens WO II. Tussen augustus 1942 en februari 1943 vindt een aantal confrontaties te land, ter zee en in de lucht plaats op het eiland.
Kamikaze
Een kamikaze-piloot stortte zich met bommen aan boord op het vijandelijk doel, met name op Amerikaanse schepen. Men deed dit voor de goede zaak en een mooiere dood was niet denkbaar….. Enkele duizenden kamikaze-piloten vonden zo de dood.

Informatie

Artikel door:
Wilco Vermeer
Geplaatst op:
13-06-2020
Laatst gewijzigd:
15-06-2020
Feedback?
Stuur het in!

Gerelateerde thema's

Gerelateerde bezienswaardigheden

Gerelateerde personen

Gerelateerde boeken

F4F Wildcat vs A6M Zero-sen
Japanese Aircraft of the Pacific War
Fighter Zero

Gerelateerde bezienswaardigheden